1️⃣ Döviz Piyasası Nedir?

Döviz piyasası (Forex), ülkelerin para birimlerinin birbirine karşı işlem gördüğü küresel finans piyasasıdır.

Dünyanın en büyük ve en likit piyasasıdır. Günlük işlem hacmi 7 trilyon doların üzerindedir.

Türkiye açısından en kritik parite:

👉 USD/TRY

2️⃣ Kur Nasıl Belirlenir?

Temel olarak 3 ana faktör vardır:

🔹 1. Arz – Talep Dengesi

• Türkiye dolar talep ederse → kur yükselir
• Türkiye’ye dolar girişi artarsa → kur düşer

İhracat, turizm, yabancı yatırım girişleri arz yaratır.
İthalat, dış borç ödemesi ve panik alımları talep yaratır.

🔹 2. Faiz Oranları

Merkez bankası faiz artırırsa:

• TL cazip hale gelir
• Yabancı yatırımcı gelir
• Kur düşüş eğilimi gösterir

Faiz düşerse:

• TL’den kaçış olabilir
• Kur yükselir

Burada belirleyici kurum:

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB)

🔹 3. Güven ve Risk Algısı

Yatırımcı şuna bakar:
“Bu ülke paramı korur mu?”

Bu noktada devreye girer:

Standard & Poor’s

Moody’s

Fitch Ratings

Kredi notu düşerse → risk artar → kur yükselme eğilimi gösterir.

3️⃣ Rezerv Nedir? Neden Önemlidir?

Merkez bankasının kasasındaki döviz miktarıdır.

Rezerv yüksekse:
✔ Piyasaya müdahale edebilir
✔ Spekülatif atakları yavaşlatabilir

Rezerv düşükse:
❗ Kur oynaklığı artar

4️⃣ CDS Nedir? Kurla İlişkisi

CDS (Credit Default Swap) ülkenin risk primidir.

Örneğin:

• 200 baz puan → görece güvenli
• 700 baz puan → yüksek risk

CDS yükselirse:

• Yabancı yatırımcı çıkar
• Döviz talebi artar
• Kur yükselir

(Bu konuya serinin 6. içeriğinde detaylı gireceğiz.)

5️⃣ Swap ve Müdahale Mekanizması

Merkez bankaları bazen swap anlaşmaları yapar.

Örneğin:

Qatar Central Bank ile yapılan swap anlaşmaları

rezerv görünümünü güçlendirebilir.

Bu tür hamleler kısa vadede kur üzerinde psikolojik etki yaratır.

6️⃣ USD/TRY’yi Türkiye’de Özel Yapan Faktörler

Türkiye gelişmekte olan ülke kategorisinde olduğu için:

• Enflasyon yüksekliği
• Cari açık
• Dış borç bağımlılığı
• Jeopolitik risk

Kur üzerinde gelişmiş ülkelere göre daha güçlü etki yaratır.

7️⃣ Kur Neden Bazen Faize Rağmen Yükselir?

Çünkü piyasalar sadece bugüne bakmaz.

Eğer yatırımcı:

• Faiz sürdürülebilir değil diyorsa
• Enflasyon düşmeyecek diyorsa
• Politik risk görüyor ise

Faiz artışı tek başına yeterli olmaz.

📊 USD/TRY’yi Etkileyen 7 Kritik Gösterge

1. TCMB faiz kararı
2. Enflasyon verisi
3. CDS seviyesi
4. ABD faizleri
5. Rezerv durumu
6. Cari açık
7. Jeopolitik gelişmeler

🎯 Yatırımcı İçin Stratejik Çıkarım

Kur sadece “dolar pahalı mı ucuz mu” meselesi değildir.

Kur:

• Riskin fiyatıdır
• Enflasyonun yansımasıdır
• Güvenin göstergesidir

Makro resmi okumadan döviz yatırımı yapmak kör uçuş gibidir.