Giriş

Merkez bankası faiz artırdı…
Piyasalar düştü.
Dolar yükseldi.

Peki faiz gerçekten bu kadar güçlü bir araç mı?

Faiz; paranın fiyatıdır. Ama aynı zamanda ekonominin yönünü belirleyen en kritik kaldıraçtır. Bu rehberde faiz kavramını, nasıl belirlendiğini ve yatırım üzerindeki etkilerini detaylı şekilde ele alıyoruz.

Faiz Nedir?

Faiz, paranın kullanım bedelidir.

Bir bankadan kredi aldığınızda ödediğiniz ek tutar faizdir.
Mevduat yatırdığınızda kazandığınız getiri de faizdir.

Faiz Türleri Nelerdir?

1️⃣ Politika Faizi

Merkez bankalarının belirlediği resmi faiz oranıdır.

Türkiye’de politika faizini belirleyen kurum:

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası

ABD’de ise:

Federal Reserve

2️⃣ Mevduat Faizi

Bankaların tasarruf sahiplerine ödediği faizdir.

3️⃣ Kredi Faizi

Bankaların kredi verirken uyguladığı faizdir.

Faiz Nasıl Belirlenir?

Merkez bankaları şu faktörlere bakar:

• Enflasyon
• Büyüme
• İşsizlik
• Döviz kuru
• Küresel likidite

Ama temel amaç genelde:
Enflasyonu kontrol altına almak

Faiz Artarsa Ne Olur?

1️⃣ Dolar Genelde Güçlenir

Faiz artışı yabancı sermaye çeker.

2️⃣ Borsa Baskılanır

Yüksek faiz, şirketlerin borç maliyetini artırır.

3️⃣ Kredi Azalır

Tüketim ve yatırım yavaşlar.

4️⃣ Enflasyon Düşme Eğilimine Girer

Talep soğur.

Faiz Düşerse Ne Olur?

1️⃣ Kredi Artar

Ekonomi canlanır.

2️⃣ Borsa Yükseliş Eğilimi Gösterir

Likidite artar.

3️⃣ Enflasyon Riski Artabilir

Talep artışı fiyatları yukarı itebilir.

Reel Faiz Nedir?

Reel faiz = Nominal faiz – Enflasyon

Eğer:

• Faiz %30
• Enflasyon %40

Reel faiz negatiftir.

Bu durumda tasarruf sahibi parasını koruyamaz.

📌 Paramotto Analizi

2026 itibariyle küresel faiz politikası iki senaryoya bağlı:

1. Enflasyon kalıcı mı geçici mi?
2. Resesyon riski ne kadar güçlü?

Eğer büyüme zayıflarsa faiz indirimi gelir.
Ancak enflasyon yüksek kalırsa faiz uzun süre yüksek kalabilir.

Yatırımcı için mesaj:

• Faiz trendi = piyasa yönü
• Likidite yönü = riskli varlık performansı

❓ Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Faiz artınca dolar neden yükselir?

Yüksek faiz yabancı sermaye çeker ve para birimini güçlendirebilir.

Faiz artışı borsayı neden düşürür?

Şirketlerin borç maliyeti artar ve yatırım iştahı azalır.

Faiz ile enflasyon ilişkisi nedir?

Faiz, enflasyonu kontrol etmek için kullanılan ana araçtır.

Negatif reel faiz ne demektir?

Enflasyonun faizden yüksek olmasıdır.

Türkiye’de faiz kararını kim verir?

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Para Politikası Kurulu.